Wat zijn de Kreeftskeerkring en Steenbokskeerkring? | Alles over de keerkringen
Share
De onzichtbare lijnen van de aarde: alles over de Kreeftskeerkring en Steenbokskeerkring
Als je naar een Wereldbol kijkt, zie je allerlei dunne, getrokken lijnen die kristernas over de aardbol lopen. Naast de evenaar springen er twee specifieke breedtegraden bovenuit: de Kreeftskeerkring en de Steenbokskeerkring. Samen vormen ze de ecologische en geografische grenzen van de tropen. Maar wat betekenen deze lijnen nu precies en waar komen ze vandaan?
De Kreeftskeerkring: de noordelijke grens van de zon
De Kreeftskeerkring (ook wel de noorderkeerkring genoemd) is de denkbeeldige cirkel die rond de aarde loopt op ongeveer 23 graden noorderbreedte. Deze lijn markeert het meest noordelijke punt op aarde waar de zon tijdens de middag precies haaks – ofwel loodrecht – boven de horizon kan staan.
Dit unieke fenomeen vindt precies één keer per jaar plaats, namelijk tijdens de noordelijke zomerzonnewende rond 21 juni. Als je op dat moment op de Kreeftskeerkring staat en naar boven kijkt, staat de zon pal in je kruin en werp je nagenoeg geen schaduw. Geografisch gezien loopt deze lijn door fascinerende landschappen en landen, variërend van de uitgestrekte woestijnen van Noord-Afrika en het Midden-Oosten tot aan Mexico, India en China.
De Steenbokskeerkring: de zuidelijke tegenhanger
Waar de noordkant zijn grens heeft, heeft het zuidelijk halfrond de Steenbokskeerkring (de zuiderkeerkring). Deze ligt op exact dezelfde afstand van de evenaar, maar dan op ongeveer 23,5 graden zuiderbreedte.
Op het zuidelijk halfrond draaien de rollen om: dit is de meest zuidelijke breedtegraad waar de zon loodrecht aan de hemel kan staan. Dit gebeurt tijdens de zuidelijke zomerzonnewende rond 21 december, het moment dat wij in Europa juist te maken hebben met de donkerste en koudste dagen van het jaar. De denkbeeldige lijn doorsnijdt landen en continenten zoals Chili, Argentinië, Namibië, Zuid-Afrika en Australië.
Waar komen die vreemde namen vandaan?
De benamingen van beide keerkringen zijn afkomstig uit de astronomie van ruim tweeduizend jaar geleden. Toen astronomen in de oudheid deze lijnen definieerden, bevond de zon zich op het moment van de zonnewende in de gelijknamige sterrenbeelden: Kreeft (Cancer) voor de noordelijke zonnewende en Steenbok (Capricornus) voor de zuidelijke.
Hoewel de sterrenbeelden door een trage schommeling van de aardas (precessie) inmiddels zijn verschoven en de zon daar allang niet meer staat tijdens die solstitia, zijn de klassieke namen altijd blijven hangen.
Het hart van de tropen
Samen vormen de Kreeftskeerkring en de Steenbokskeerkring de omlijning van de tropische gordel, die gordel wordt ook wel de koffiegordel genoemd. (lees hier meer over de koffiegordel) Alles wat zich in het gebied tussen deze twee lijnen bevindt, ontvangt het hele jaar door intense zonnestraling en kent geen echte meteorologische winters. Het zijn deze twee onzichtbare cirkels die het klimaat, de natuur en de seizoenen op aarde fundamenteel vormgeven.
